Dudak ve damak yarıkları birlikte ya da tek başına görülebilen birbirinden ayrı birer doğumsal (konjenital) kusurdur.
Dudak yarığının damak yarığı ile birlikte veya tek başına görülme sıklığı 1000 doğumda 1; damak yarığının tek başına görülme sıklıkğı ise 2500 doğumda 1 dir. Damak yarığı ile birlikte ya da tek başına görülen dudak yarığında genetik özelliklerin, tek başına damak yarığı vakalarından daha büyük bir rol oynadığı sanılmaktadır.
Yarık dudak ve damaklı bebeklerin tedavisi doğumdan sonra ilk 48 saate başlar. Bazı cerrahlar doğumdan sonraki ilk hafta içinde yarık dudak operasyonunu yaparken bazı cerrahlar bu operasyonu çocuğun gelişimini de göz önüne alarak doğumdan sonraki 2-6. aylar arasında yaparlar.
Bebek, doğumun hemen sonrasında bir ortodontist tarafından değerlendirilmeli ve deformitenin tipine göre çeşitli ağız içi veya dışı cihazlar ile anatomik yapıların düzenli bir şekilde gelişmesi sağlanmalıdır.
YARIK DAMAK TEDAVİSİ
Yarık damakta mevcut anomali ağız ve burun boşluklarının tam olarak birbirine açıldığı tam yarıklardan sadece diş arkında olan yarıklara ve sadece yumuşak damakta veya küçük dilde olan yarıklara kadar değişik varyasyonlar gösterir. Yarık damakta bir durum da submukoz yarıklardır. Bu yarıklar ancak plastik cerrahlar tarafından teşhis edilebilen ve burun ile ağız boşlukları arasında bir mukozal perde olan yarıklardır. Ancak bu mukoza altında kaslar birbirinden ayrı olduğu için bebekte rhinolalia aperta veya yarık damak konuşması denen seslerin burundan çıktığı “hım hım” konuşma olur. Bu bebeklerde de görünen bir yarık olmadığı halde submukoz yarığın tamiri bebeğin ilerde düzgün bir konuşma gerçekleştirmesi için gereklidir.
Yarık damak tedavisindeki amaçlar:
1. Hava ve su geçirmez bir velofaringeal valv oluşturulması
2. İşitmenin korunması
3. Orta yüz büyümesinin korunması
4. Fonksiyonel ve estetik açıdan yeterli bir üst diş arkı oluşturulması
5. İleride düzgün bir konuşmanın sağlanmasıdır.
OPERASYON YAŞI:
Sadece yarık damağı olan bebeklerde de tedavi doğumdan sonraki ilk 48 saatte ortodonti tedavileriyle başlar. Çeşitli intraoral apereyler yarığı küçülterek daha ileride yapılacak ameliyatı kolaylaştırır. Dudak ameliyatında olduğu gibi damak ameliyatında da operasyon yaşı çeşitli öğretilerde değişiktir. Bir grup tedavi yaşı olarak 6. ay uygun derken bir grup 12-18 ay arasını uygun bulur. Bunlar çeşitli araştırmalarında gösterdiği gibi sadece akademik tartışmalardır ve her grup kendi yaptığı ameliyatın daha iyi olduğunu ileri sürer. Operasyon iyi yapıldığı takdirde aslında çok da önemli değildir. Yine de plastik cerrahların büyük bir kısmı ameliyat için en az 9 ay beklemek gerektiğini ileri sürer.
